vlag-nederlands.png vlag-engels.png vlag-duits.png

Bosareaal & Boskwaliteit

Anno 2012 is vermoedelijk 10% van het Nederlandse grondoppervlak bos. Het aandeel bos heeft flinke schommelingen gemaakt door de eeuwen heen. In vroeger tijden maakten veel mensen gebruik van het bos en de bosproducten (zoals hout en bosvruchten e.d.). Omdat men het bos teveel gebruikte ging de kwaliteit en ook het areaal achteruit, tot een dieptepunt van 4% rond 1900. Op veel plaatsen verschraalde het land en ontstond er heide of zandduinen.

Omdat bos een belangrijke grondstoffenleverancier is, is er vanuit de overheid regelgeving gekomen om ervoor te zorgen dat wat bos is, bos blijft. Zo ontstond de Nood Boschwet in 1917. In 1962 is dit vertaald naar onze huidige Boswet. Hierin staat dat wat bos is, bos moet blijven. Moet er toch gekapt worden, dan moet er ook nieuw bos komen, hetzij door planten hetzij door natuurlijke verjonging. Het liefst op dezelfde locatie, maar anders moet er gecompenseerd worden op vergelijkbare grond.

Natuurlijk is het hebben en behouden van bos voor ons allemaal van belang. Niet alleen vanwege de grondstoffenrol, maar ook vanuit de maatschappij voor de recreationele functie en alle andere ecosysteemdiensten. Voor de AVIH is het bovendien ook nog eens de bestaansbasis en is het daarmee van groot belang hoeveel bos er in Nederland is. Daarom ondersteunt de AVIH elk initiatief voor het meten van het bosareaal. Met name een meting waarmee een trend van het bosareaal van de afgelopen decennia inzichtelijk gemaakt kan worden. Want door het wisselen van methodes ontbreekt dat momenteel voor Nederland en hebben we daardoor een slecht beeld wat voor gevolgen het huidige beleid heeft.

Wat doet de AVIH?

De AVIH is continu actief om het AVIH verhaal over de bühne te brengen: Houtproductie en -oogst is heel goed voor het bos, zolang er maar herbebossing plaats vindt. Dit verhaal wordt op allerlei bijeenkomsten verteld, maar ook op universiteiten, HBO’s en MBO’s. De AVIH is altijd bereid een verhaal te houden voor een groep mensen. Daarnaast is de AVIH actief  betrokken bij allerlei werkgroepen en overleggen omtrent de kwaliteit van het Nederlandse bos, zoals de Nationale Bosinventarisatie en de Green Deal: Weet welk plantmateriaal je (ver)koopt?!. Indien nodig laat de AVIH extra onderzoek doen.




Plantmateriaal & Bosverjonging

In de bosbouw is het belangrijk om gebruik te maken van kwalitatief goed plantmateriaal om op termijn beter bos te krijgen dat meer en beter hout levert, grondstof voor o.a. bouw, chemie, textiel en energie. Hout zal alleen maar een belangrijkere grondstof zal worden, in het kader van de biobased economy en de groeiende wereldbevolking, en zal dus efficiënter moeten worden benut om te voorzien in al onze behoeften en die van de generaties na ons. En het efficiënt kunnen inzetten van hout in de toekomst betekent dat je vandaag hier al op zult moeten anticiperen.

In tegenstelling tot landbouwgewassen, heeft hout jaren – zeg maar gerust decennia – nodig om te groeien tot een gewenst oogstformaat. Het is dan niet te riskeren dat de oogst niet de gewenste kwaliteit heeft. Lastig is uiteraard om te bepalen wat in de toekomst de gewenste kwaliteit hout zal zijn, dat is niet te voorspellen. Maar wat wel zeker is, is dat hout van goede kwaliteit voor veel toepassingen geschikt is, terwijl hoe lager de kwaliteit, hoe minder toepassingen geschikt zullen zijn. Daarom is inzetten op een goede kwaliteit hout, altijd goed. En dat begint bij onderzoek in bosbouwgenetica, zodat goede selectie van boomzaden, veredeling, vermeerdering met moderne technieken en het opkweken van jonge bomen zorgen voor de gewenste bosopstanden in de toekomst.

Daarom zet de AVIH zich ook actief in voor goed plantmateriaal en kwalitatief goede bos verjonging. 

De ondernemers van de AVIH, samen met de Raad voor Plantenrassen, de Naktuinbouw, de BoHeZa, Bosschap en LTO Nederland, hebben onlangs de Green Deal “Weet welk plantmateriaal je (ver)koopt!” ondertekend, hiermee wordt de basis gelegd om met zorg geselecteerd materiaal te gebruiken voor nieuwe bosaanleg en herplant. Van de zijde van de rijksoverheid tekenden minister M.J.M. Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en Staatssecretaris J.J. Atsma van Infrastructuur en Milieu. Tijdens de uitvoering van de Green Deal is in kaart gebracht wat de knelpunten in de keten zijn. Vervolgens moeten er oplossingen worden bedacht en uitgevoerd. 

Download hier de knelpunten analyse van Probos.

Standpunt Oogst & Ontbossing

“Wordt er ergens ontbost? Meld het ons!”

De AVIH vindt, net als de overheid en het bosbedrijfsleven , dat er meer hout uit het bos geoogst moet worden. Ook in Europees verband wordt er zo over gedacht. Men vindt dat het gebruik van hout als milieuvriendelijk en hernieuwbaar materiaal noodzakelijk is. Houtproductie krijgt hierdoor extra politiek gewicht. De Europese Commissie:

“Bosbouwproducten spelen absoluut een rol bij het afzwakken van de klimaatverandering door CO2 uit de atmosfeer op te nemen. De specifieke eigenschappen zoals koolstofopslag, hoge graad van recyclingmogelijkheid, hernieuwbaarheid van de grondstof en het feit dat ze minder fossiele brandstof nodig hebben dan andere materialen, maken bosbouwproducten de juiste keuze in de context van beleid om klimaatverandering tegen te gaan door de uitstoot van broeikasgassen te beperken en in toenemende mate te verwijderen. In het bijzonder belangrijke broeikasgasreducties (CO2) kunnen resulteren in de vervanging van de meer energie-intensieve materialen door hout of houtgebaseerde producten.”
(DG ondernemingen, rapport over de rol van bosbouwproducten om de klimaatverandering af te zwakken, 2004.)

Het wordt weleens vergeten, maar houtproductie is in veel landen de enige financiële pijler waarmee de andere bosfuncties gefinancierd worden. Mooi en gevarieerd bos is mogelijk dankzij de oogst van hout. Directeur-generaal dr. A.N. van der Zande van het Ministerie van LNV zei hierover in juni 2004:

“Oogst van Nederlands hout is de moeite waard. Dat is mijn stellige overtuiging. Er zijn veel redenen om te oogsten. Ecologische om beter natuurwaarden te realiseren, esthetische om een aantrekkelijk landschap en leefomgeving te creëren en economische om de realisatie van de gewenste bossen, de natuur en het landschap te financieren. Dikwijls gaan we ervan uit dat deze uitgangspunten niet met elkaar te verenigen zijn. Dikwijls is dit ook de reden om dan maar niets te doen. Een veel gehoorde verzuchting is immers: “Houtoogst baat niet, het levert niks op en je krijgt alleen maar commentaar.”

Toch is dat niet juist. Vakkundige houtoogst levert wel degelijk een betere natuurkwaliteit op en de verkoop van hout levert wel degelijk een bijdrage aan het exploitatiebudget. En het commentaar van het publiek op het vellen van bomen in het bos blijkt ook alleszins mee te vallen. De ervaringen met de campagne ‘Nederlands hout doet mee’ leren dat mensen geen overwegende bezwaren hebben tegen het feit dat er geoogst wordt. Zij willen echter wel weten wat er gebeurt in hun bossen. Zij voelen zich zeer betrokken bij de bossen als belangrijk elementen van het landschap waarin zijn leven, wonen en werken. In alle gevallen is het belangrijk dat houtoogst en terreinexploitatie weloverwogen en vakkundig gebeuren. Dat begint met het maken van een bedrijfsplan en aandacht voor voorlichting aan alle betrokkenen.

Ook al zijn deze citaten al van even geleden, ze zijn nog steeds actueel. Boseigenaren zijn nog steeds op zoek naar financiële dragers van hun terrein. Daarom heeft de AVIH in 2011 een brochure uitgegeven voor boseigenaren “Uw bos, uw toekomst” (link naar download), waarin de AVIH verteld dat houtproductie niet in de weg hoeft te staan van natuurdoelstellingen, maar er juist ook aan kan bijdragen. Dat het in het beheer om de juiste balans gaat tussen natuur en productie, zodat  iedereen van het bos kan genieten tot in de lengte van dagen.

Tegelijkertijd maakt de AVIH zich al geruime tijd ernstige zorgen over de manier waarop in Nederland niet meer wordt voldaan aan een van de meest elementaire eisen van een goede boswetgeving: zorgen dat wat bos is, ook bos blijft. De AVIH is  fervent voorstander van het gebruik, en dus de oogst, van Nederlands hout. Vellingen zijn in dat kader prima, mits maar weer wordt herbebost. Herbebossing is noodzakelijk om het bos de diverse functies blijvend te kunnen laten vervullen, zoals biodiversiteit, recreatie en de productie van duurzame grondstoffen.

Naar aanleiding van onderzoek uitgevoerd door Probos  (link naar onderzoek) in opdracht van de AVIH kon worden vastgesteld dat de ontbossing in Nederland net zo groot is als in Brazilië, Indonesië en Maleisië, namelijk: jaarlijks verdwijnt 0,5 % van het bosareaal, ofwel 1.800 hectare per jaar. Ondanks dat er veel ook weer bebost wordt, meent de AVIH, op grond van berichten van de leden– die de vellingen in veel gevallen uitvoeren- en berichten op internet en in kranten, dat het beeld dat Probos heeft nog niet volledig is. Daarnaast heeft Staatsbosbeheer al 10 jaar een vrijstelling van meldplicht van het omvormen van bos naar andere natuur. AVIH meent daarom dat sprake is van een onderschatting van het probleem. De vooruitzichten in de nabije toekomst stemmen tot nog meer ongerustheid. Immers: tal van beheersplannen voor Natura2000-gebieden wachten nog op uitvoering. Daarin is nog een onbekend aantal -want niet centraal geregistreerd- ontbossingsprojecten opgenomen.

Daarom pleit de AVIH voor een systeem van meld- en herplantplicht, waarbij stringente bepalingen ervoor zorgen dat het bosoppervlak in stand blijft.

6e Nationale Bosinventarisatie

In 2006 was de laatste Nederlandse bosinventarisatie “Meetnet Functie Vervulling” (MFV). MFV zou een doorlopend project worden van 30 jaar waarin herhaaldelijk dezelfde metingen in het bos zouden worden gedaan om daarmee een trend te kunnen bepalen voor bepaalde bosstatistieken. Helaas is dit project gestopt vanuit de overheid.

 In 2012 is er, vanwege het moeten voldoen aan Europese verplichtingen, een nieuw project gestart om bosstatistieken op te meten. Alhoewel het vergelijkbaar zal zijn met MFV, zal dit project niet het bosareaal meten. Er wordt vanuit gegaan dat het bosareaal niet gewijzigd is in de afgelopen jaren.

Zaken als hoofdboomsoorten, menging, bosstructuur, voorraad en biodiversiteit worden wel opgemeten.

 

Terug naar dossiers